آلرژی در کودکان در واقع واکنش غیرطبیعی سیستم ایمنی بدن به موادی مانند گرده گل، غذاها، گردوغبار یا حیوانات خانگی است به طور معمول با رشد و بزرگ شدن آن ها بهبود پیدا میکند، بهتر است که پدران و مادران در خصوص این موضوع اطلاعات کافی داشته باشند، چرا که تشخیص زودهنگام و مشاوره با پزشک متخصص برای پیشگیری و کنترل علائم، اهمیت زیادی دارد، علائم آلرژی در کودکان شامل عطسه، خارش پوست، قرمزی چشمها یا حتی مشکلات تنفسی است.
مراجعه به فوق تخصص آلرژی کودکان به والدین کمک میکند تا از راهکارهای مناسب برای کنترل علائم و پیشگیری از عوارض حساسیتهای کودکان بهرهمند شوند.
عوامل ایجاد آلرژی در کودکان
عوامل موثر در ایجاد آلرژی در کودکان شامل موارد مختلفی است که عبارتاند از:
آلرژنهای محیطی
گرده گیاهان، گرد و غبار، موی حیوانات خانگی و کپک ها از عوامل شایع آلرژی تنفسی هستند و این مواد میتوانند باعث عطسه، آبریزش بینی، خارش چشم و حتی آسم شوند، قرار گرفتن مداوم در معرض این عوامل خطر بروز یا تشدید علائم را افزایش میدهد.
مواد غذایی
برخی مواد غذایی مانند شیر گاو، تخممرغ، بادام زمینی، مغزها، سویا، گندم و غذاهای دریایی باعث واکنش آلرژیک میشوند و علائم احمال دارد شامل کهیر، استفراغ، اسهال یا در موارد شدید تنگی نفس باشد. و این حساسیتها در سال های اول زندگی بروز میکنند.
عوامل ژنتیکی
سابقه آلرژی در والدین یکی از مهم ترین عوامل خطر است، اگر یکی از والدین مبتلا به آلرژی، آسم یا اگزما باشد، احتمال بروز آلرژی در کودک افزایش مییابد و در صورت ابتلای هر دو والد، این احتمال بیشتر میشود، ژنتیک زمینه حساسیت سیستم ایمنی را فراهم میکند.
محصولات شیمیایی
مواد شوینده قوی، عطرها، اسپری ها و برخی محصولات بهداشتی امکان دارد پوست یا مجاری تنفسی کودک را تحریک کنند، پوست کودکان حساستر است و تماس مکرر با این مواد ممکن است به بروز اگزما یا تحریکات پوستی منجر شود.
نیش حشرات
نیش حشرات در کودک واکنش آلرژیک یا التهاب غیرآلرژیک ایجاد میکند و بعضی کودکان به زهر یا پروتئین های حشره حساساند و دچار کهیر، خارش شدید، تورم وسیع اطراف محل نیش یا علائم تنفسی میشوند، گزش پشه و زنبور، مورچه از شایعهاست، اگر تورم سریع، خسخس، استفراغ یا ضعف دیدید، اورژانسی اقدام کنید.
عفونت های ویروسی و باکتریایی
برخی عفونت های مکرر در دوران کودکی قاد هستند تعادل سیستم ایمنی را تحت تأثیر قرار دهند و همچنین رشد ناکامل سیستم ایمنی در سال های ابتدایی زندگی باعث میشود بدن نسبت به برخی عوامل محیطی واکنش بیش از حد نشان دهد و زمینه آلرژی فراهم شود.
علائم آلرژی در کودکان
علائم آلرژی در کودکان از خفیف تا شدید متغیر است و باتوجه به نوع آلرژن، در نقاط مختلف بدن بروز پیدا میکند، برخی از علائم رایج آلرژی در کودکان عبارتاند از:
- مشکلات تنفسی مانند عطسه، سرفه، خسخس سینه، تنگی نفس و آبریزش بینی
- مشکلات پوستی مانند کهیر، خارش، قرمزی و التهاب پوست
- اگزما (درماتیت آتوپیک)
- علائم چشمی مانند قرمزی، خارش، آبریزش و تورم در چشمها (آلرژی چشمی)
- مشکلات گوارشی مانند استفراغ، اسهال، درد شکم و نفخ
- واکنشهای شدید (آنافیلاکسی) مانند مشکل شدید تنفسی، کاهش فشار خون، و شوک
ویژگی های پزشک فوق تخصص آلرژی کودکان
یک متخصص آلرژی در کودکان باید دارای ویژگی های زیر باشد:
- پزشکان با استفاده از روش های مدرن تشخیصی از جمله آزمایش های پوستی و خونی، نوع و شدت آلرژی را شناسایی میکنند.
- بهرهمندی از دانش روز و تجربه بالای پزشکان برای ارائه بهترین راهکارهای درمانی متناسب با هر کودک از ویژگیهای مهم است.
- ارائه درمان های متنوع شامل تجویز دارو، ایمنیدرمانی (آلرژنزدایی) و مشاوره در زمینه پیشگیری و کنترل آلرژی.
- توصیههایی برای اصلاح رژیم غذایی و محیط زندگی کودک به منظور کاهش تماس با عوامل حساسیتزا.
- مطبها و مراکز درمانی با محیطهای دوستانه و مناسب برای کودکان، جهت کاهش استرس آنها طراحی شدهاند.
- پزشکان علاوه بر درمان، آموزش هایی به والدین ارائه میدهند تا بتوانند شرایط کودک را در منزل بهتر مدیریت کنند.
تشخیص آلرژی در کودکان به چه صورت است؟
تشخیص آلرژی در کودکان باید توسط متخصص آلرژی در مازندران انجام شود.
در ابتدا پزشک از والدین در مورد سابقه خانوادگی آلرژی، علائم کودک، مدت زمان و شدت آنها، و عوامل احتمالی تحریک کننده اطلاعات لازم را جمعآوری میکند. سپس علائم پوستی، تنفسی، چشمی و گوارشی کودک برای شناسایی نشانههای مرتبط با آلرژی بررسی می شود.
مابقی روش های تشخیص عبارتند از:
آزمایشهای پوستی
در موارد آلرژی تنفسی یا غذایی خاص، با مقدار خیلی کم آلرژن روی سطح پوست و مقایسه با کنترل ها، واکنش مشاهده میشود، این تست سریع است و در صورت مناسب بودن شرایط کودک از قبیل سن، ایمنی، کنترل داروها کمک زیادی به شناسایی آلرژن های واقعی میکند.
آزمایش خون
اگر احتمال آلرژی غذایی یا تنفسی مطرح باشد، آزمایش خون انجام میشود تا سطح IgE نسبت به یک آلرژن خاص سنجیده شود و این تست ها باید کنار شرح حال تفسیر شوند؛ چون مثبت بودن همیشه یعنی علت قطعی نیست و در برخی کودکان کاذب مثبت دیده میشود.
آزمایشهای تحریک یا حذف غذا
اگر تست ها قطعی نباشند یا پزشک بخواهد تشخیص را نهایی کند، احتمالا چالش انجام میشود، مقدار کم غذای مشکوک در محیط درمانی افزایش مییابد تا واکنش یا عدم واکنش مشخص شود، این روش برای برخی حساسیت های غذایی بهخصوص در تعیین تحمل بسیار ارزشمند است.
تصویربرداری و آندوسکوپی
در بیشتر موارد آلرژی، تشخیص با شرححال و تست های پوستی یا خونی انجام میشود و تصویربرداری روتین نیست، اما اگر علائم غیرمعمول، مزمن یا مقاوم باشند، رادیوگرافی سینوس، سیتیاسکن یا آندوسکوپی بینی برای بررسی پولیپ، سینوزیت مزمن یا انسداد انجام میشود، در علائم گوارشی شدید، آندوسکوپی با نمونه برداری التهاب آلرژیک مانند ازوفاژیت ائوزینوفیلیک را نشان میدهد.
معرفی فوق تخصص آلرژی کودکان در آمل
دکتر نسرین مرتضوی فر، فوق تخصص آسم، آلرژی و ایمونولوژی بالینی، در شهر آمل فعالیت میکنند، ایشان دارای بورد فوق تخصصی از دانشگاه علوم پزشکی شیراز و عضو انجمن آسم و آلرژی ایران هستند.
خدمات ارائه شده توسط دکتر مرتضوی فر:
- ارائه راهکارهای درمانی برای بیماران مبتلا به آسم و انواع آلرژیها.
- تشخیص و درمان اختلالات مرتبط با سیستم ایمنی در کودکان و بزرگسالان.
- انجام تست های پوستی آلرژی و تستهای تنفسی برای ارزیابی دقیق وضعیت بیمار.
برای دریافت نوبت و مشاوره، میتوانید با شماره ۰۹۱۹۵۷۷۴۶۵۶ تماس حاصل فرمایید.
روش های درمان آلرژی در کودکان
درمان آلرژی در کودکان به نوع و شدت واکنش آلرژیک بستگی دارد و به طور معمول شامل موارد زیر میشود:
اجتناب از آلرژن ها
این روش شامل شناسایی و حذف کامل مادهای است که باعث واکنش آلرژیک میشود، مثلا اگر کودک به شیر گاو حساسیت دارد، باید از مصرف هرگونه محصول حاوی شیر گاو اجتناب کند، در آلرژی های تنفسی مانند گرد و غبار یا گرده، شستشوی مرتب منزل، استفاده از فیلتر هوا و کاهش مواجهه در فصول حساس کمک کننده است و این روش پایه اصلی درمان است.
داروهای ضدآلرژی
برای کاهش علائمی مانند خارش، عطسه و آبریزش بینی احتمال دارد پزشک آنتی هیستامینها، برای کنترل التهاب ناشی از آلرژی کورتیکواستروئیدها به صورت اسپری بینی یا کرم پوستی، برای کمک به کاهش علائم آلرژی های تنفسی و آسم نیز داروهای ضدلوکوترین تجویز میشوند.
ایمونوتراپی
این روش برای آلرژی های تنفسی به گرده، کنه گرد و غبار، شوره حیوانات و گاهی آلرژی به نیش حشرات استفاده میشود، در این درمان، مقادیر بسیار کمی از آلرژن به صورت تزریقی یا زیرزبانی طی دورههای طولانی به کودک داده میشود تا سیستم ایمنی او به تدریج نسبت به آن ماده تحمل پیدا کند، این روش شدت آلرژی را به طور چشمگیری کاهش میدهد.
اپینفرین (در موارد اورژانسی)
در موارد آلرژی شدید که خطر آنافیلاکسی وجود دارد، پزشک یک قلم تزریق خودکار اپینفرین مانند EpiPen تجویز میکند و این دارو باید در صورت بروز علائم حاد مانند سختی تنفس، تورم شدید صورت، یا افت فشار خون فورا استفاده شود و پس از آن حتما باید کودک به اورژانس منتقل گردد.
آموزش به خانواده
والدین باید آموزش های لازم در خصوص شناسایی علائم آلرژی و نحوه مدیریت واکنش ها به ویژه در موارد شدید مانند آنافیلاکسی را دریافت کنند.
نحوه انتخاب بهترین متخصص آلرژی کودکان در مازندران
انتخاب پزشکی که دارای مدرک فوق تخصص آلرژی کودکان باشد و تجربه کافی در درمان انواع حساسیت های کودکان داشته باشد، بسیار مهم است.
- در ابتدا لیستی از پزشکان متخصص در این زمینه تهیه کرده و سپس در مورد هر کدام از آن ها تحقیقات لازم را انجام دهید.
- بررسی بازخورد والدینی که تجربه مراجعه به پزشک را داشتهاند، دیدگاه خوبی درباره کیفیت خدمات وی ارائه میدهد.
- تجهیزات پیشرفته تشخیصی مانند تست های پوستی، آزمایشگاه های تخصصی و محیط مناسب برای کودکان از عوامل مهم انتخاب هستند.
- انتخاب مرکزی که دسترسی آسانی داشته باشد و امکان ویزیت های منظم را فراهم کند، برای والدین و کودکان راحتتر است.
روش های پیشگیری از بروز آلرژی در کودکان
برخی از روش های موثر در پیشگیری عبارتند از:
- شیردهی مادر به مدت ۶ ماه یا بیشتر به تقویت سیستم ایمنی کودک کمک میکند.
- معرفی مواد غذایی به کودک باید به تدریج و در زمان مناسب (۶ ماهگی به بعد) انجام شود.
- قرار گرفتن در معرض دود سیگار و آلودگی هوا خطر آلرژیها را افزایش میدهد.
- حذف یا کاهش آلرژن های محیطی مانند گرد و غبار، قارچها و موی حیوانات خانگی به پیشگیری از آلرژی های تنفسی کمک میکند.
- استفاده از فیلترهای هوای مناسب و شستن منظم فرشها و رختخوابها توصیه میشود.
- تقویت سیستم ایمنی بدن کودک
- استفاده از محصولات بهداشتی ملایم و مرطوبکنندهها برای جلوگیری از خشکی پوست و بروز آلرژیهای پوستی مانند اگزما
- انجام واکسیناسیون به موقع برای پیشگیری از عفونت های ویروسی و باکتریایی
سوالات متداول
اگر علائم شدید مانند مشکل در تنفس، کهیر یا واکنش های شدید مانند آنافیلاکسی رخ دهد، مراجعه فوری به پزشک ضروری است.
در برخی کودکان، آلرژی غذایی یا تنفسی با افزایش سن کاهش مییابد یا از بین میرود.
بله، با مدیریت صحیح آلرژی و اجتناب از عوامل تحریک کننده، کودکان میتوانند زندگی طبیعی و سالمی داشته باشند.
در نهایت…
تشخیص و درمان آلرژی در کودکان فرآیندی چند وجهی است که با شناسایی دقیق آلرژن از طریق شرح حال، معاینه و تست های تخصصی آغاز میشود، اجتناب از آلرژن، پایه اصلی مدیریت است، در حالی که داروهایی چون آنتیهیستامینها و کورتیکواستروئیدهای موضعی به کنترل علائم کمک میکنند.،برای موارد شدید، اپینفرین ضروری است و ایمونوتراپی راهکاری بلندمدت برای کاهش حساسیت سیستم ایمنی محسوب میشود.