میدانید عطسه های مکرر، آبریزش بینی و خارش چشم ها فقط نشانه های یک سرماخوردگی ساده نیست؟ این علائم نشانه های آلرژی فصلی هستند، وضعیتی که با تغییر فصل و افزایش گرده گلها و ذرات معلق در هوا شدت مییابد و آلرژی فصلی فعالیت های روزمره شما را مختل کرده و خواب و تمرکز را تحت تأثیر قرار میدهد، اما چگونه میتوان آن را تشخیص داد، علائمش را کنترل کرد و از بروز آن پیشگیری نمود؟ در ادامه با علل، علائم و راهکارهای مقابله با آلرژی فصلی آشنا میشوید تا بتوانید آرامش و راحتی خود را بازگردانید.
علت بروز آلرژی فصلی چیست؟
آلرژی فصلی به دلیل واکنش سیستم ایمنی بدن به مواد آلرژن موجود در محیط، مانند گرده گیاهان، گرد و غبار یا قارچها، ایجاد میشود و در این حالت، بدن به طور غیرطبیعی به این مواد واکنش نشان میدهد و تولید آنتی بادی هایی مانند ایمونوگلوبولین E (IgE) را آغاز میکند، این آنتی بادی ها باعث آزاد شدن هیستامین و دیگر مواد شیمیایی در بدن میشوند که علائم آلرژی را ایجاد میکنند، مانند عطسه، آبریزش بینی و خارش چشم و تغییرات فصلی، به ویژه در بهار و پاییز، زمانی که گردهها بیشترین میزان را دارند، از مهمترین علل بروز این نوع آلرژیها هستند.
بیشتر بخوانید: بهترین دکتر درمان آلرژی در مازندران
نشانه های حساسیت فصلی
نشانه های آلرژی فصلی به دلیل واکنش بدن به مواد آلرژن مختلف ایجاد میشوند و شامل موارد زیر هستند:
علائم تنفسی
علائم تنفسی شامل عطسه های پیاپی، آبریزش یا گرفتگی بینی، سرفه خشک و گاهی خسخس سینه میشوند و علت بروز این علائم، واکنش سیستم ایمنی به ذرات معلق مانند گرده گیاهان است که وارد دستگاه تنفسی میشوند، التهاب مجاری بینی و گلو باعث احساس سنگینی در سر، کاهش تمرکز و تنگی نفس خفیف میشود و در افرادی که زمینه آسم دارند، این علائم شدیدتر است و نیاز به درمان دارویی پیدا میکند.
علائم چشمی
آلرژی فصلی اغلب چشم ها را نیز درگیر میکند و به شکل خارش، قرمزی، سوزش و اشک ریزش بروز میکند، ذرات گرده یا غبار هنگام تماس با سطح چشم باعث تحریک ملتحمه و ایجاد التهاب میشوند و این وضعیت که به آن ورم ملتحمه آلرژیک گفته میشود، در هر دو چشم رخ میدهد و با لمس یا مالش، شدت مییابد و گاهی پف پلکها یا حساسیت به نور هم دیده میشود.
علائم پوستی
در برخی افراد، آلرژی فصلی خود را با نشانه های پوستی مانند خارش پوست، قرمزی، کهیر یا اگزمای خفیف نشان میدهد، این واکنشها در اثر تماس پوست با آلرژنها مانند گردهها یا ذرات گرد و غبار ایجاد میشود و در مواردی که پوست خشک، حساس و تحریک پذیر شود و احساس سوزش یا التهاب خفیف داشته باشد، استفاده از کرم های مرطوب کننده، پرهیز از خاراندن پوست و شست و شوی بدن با شوینده های ملایم در کنترل علائم مؤثر است.
علائم عمومی
آلرژی فصلی علاوه بر نشانه های موضعی، باعث بروز علائم عمومی مانند خستگی، بیحوصلگی، سردرد و اختلال خواب میشود و علت این وضعیت، واکنش سیستم ایمنی و ترشح مواد التهابی در بدن است که احساس ضعف و کاهش انرژی ایجاد میکند، گرفتگی بینی و مشکلات تنفسی در خواب، کیفیت استراحت شبانه را پایین میآورد و در نتیجه فرد در طول روز احساس خواب آلودگی و کاهش تمرکز دارد و کنترل به موقع آلرژی این علائم عمومی را کاهش میدهد.
بیشتر بخوانید: آلرژی در فصل بهار به چه صورت است؟
آلرژی فصلی در چه افرادی بروز پیدا می کند؟
آلرژی فصلی در افرادی بروز میکند که دارای سیستم ایمنی حساس هستند و به آلرژن های خاص محیطی واکنش نشان میدهند و این وضعیت در افراد زیر شایعتر است:
- اگر والدین یا اعضای خانواده نزدیک آلرژی داشته باشند، احتمال بروز آلرژی فصلی در فرد افزایش مییابد.
- افرادی که قبلا دچار سایر انواع آلرژیها مانند اگزما، آسم، یا آلرژی غذایی بودهاند، بیشتر در معرض خطر هستند.
- زندگی در مناطقی با گردهافشانی زیاد، گرد و غبار، یا قارچها احتمال بروز آلرژی را افزایش میدهد.
- آلرژی فصلی بیشتر در کودکان، نوجوانان، و جوانان دیده میشود، اما ممکن است در هر سنی شروع شود.
- افرادی که سیستم ایمنی آنها ضعیف است، به آلرژن های محیطی حساستر هستند.
بیشتر بخوانید: آلرژی به فصل پاییز و علائم آن
روش های تشخیص آلرژی فصلی
تشخیص آلرژی فصلی به طور معمول شامل مراحل زیر است:
- پزشک با بررسی علائم، سابقه خانوادگی آلرژی و ارتباط علائم با تغییرات فصلی، اطلاعات اولیه را جمعآوری میکند.
- معاینه بینی، چشمها، و گلو برای شناسایی علائم التهاب یا تحریک انجام میشود.
- آزمایشهای پوستی، در این روش، مقادیر کمی از آلرژن های مشکوک روی پوست اعمال میشود تا واکنش بدن، مانند قرمزی یا تورم، مورد بررسی قرار گیرد.
- آزمایش خون آلرژی برای اندازهگیری سطح ایمونوگلوبولین E (IgE) و شناسایی آلرژنهای خاص استفاده میشود، این آزمایش در افرادی که نمیتوانند تست پوستی انجام دهند، کاربرد دارد.
- بررسی عواملی مانند زندگی در نزدیکی مناطق با گردهافشانی زیاد یا در معرض گرد و غبار به تشخیص کمک میکند.
جهت دریافت نوبت از دکتر نسرین مرتضوی فر با شماره ۰۹۱۹۵۷۷۴۶۵۶ تماس بگیرید.
روش های درمان آلرژی فصلی
روش های متداول شامل موارد زیر هستند:
روش های خانگی
یکی از مهم ترین بخش های درمان آلرژی فصلی، کاهش تماس با مواد حساسیت زا است، بستن پنجرهها در فصل گردهافشانی، استفاده از دستگاه تصفیه هوا، شست و شوی روزانه صورت و بینی با سرم فیزیولوژیک و تعویض مکرر ملحفهها علائم را کاهش داده و همچنین توصیه میشود لباس های بیرون از منزل را بلافاصله پس از ورود تعویض کرده و از خشک کردن لباس در فضای باز خودداری کنید، نوشیدن آب کافی و حفظ رطوبت مناسب محیط نیز در تسکین علائم مفید است.
درمان دارویی
آنتی هیستامین ها اولین و رایجترین درمان آلرژی فصلی هستند، این داروها با مهار ترشح هیستامین، مادهای که عامل اصلی عطسه، خارش و آبریزش بینی است، علائم را کاهش میدهند و انواع مختلفی از این داروها به صورت قرص، شربت یا اسپری بینی وجود دارد که مصرف منظم آنها طبق تجویز پزشک از شدت علائم جلوگیری میکند، از نمونه های رایج باید به سیتریزین، لوراتادین و فکسوفنادین اشاره کرد که خوابآور نیستند و برای استفاده روزانه مناسباند.
اسپری های کورتونی و ضدالتهابی
در مواردی که گرفتگی بینی یا التهاب مجاری تنفسی شدید باشد، پزشک اسپری های بینی حاوی کورتون تجویز میکند، این اسپریها التهاب را کاهش داده و تنفس را بهبود میدهند و برخلاف تصور رایج، استفاده کنترل شده از این داروها خطرناک نیست و عوارض محدودی دارد، نمونه هایی چون فلوتیکازون یا مومتازون در دوز پایین و برای مدت مشخص مصرف میشوند و رعایت دستور مصرف و عدم قطع ناگهانی دارو، برای پیشگیری از بازگشت علائم اهمیت دارد.
ایمونوتراپی
درمان ایمنی یا ایمونوتراپی یکی از روش های مؤثر برای کاهش حساسیت بلند مدت است و در این روش، بدن به تدریج در معرض مقدار کمی از ماده آلرژن قرار میگیرد تا سیستم ایمنی نسبت به آن مقاومتر شود، این کار به صورت تزریق زیرجلدی یا قطره زیر زبانی انجام میشود و چند ماه تا چند سال ادامه دارد، ایمونوتراپی به ویژه برای افرادی که به داروها پاسخ کافی نمیدهند یا آلرژی شدید دارند، گزینهای مؤثر و ماندگار محسوب میشود.
تفاوت حساسیت فصلی با سرماخوردگی
حساسیت فصلی و سرماخوردگی در ظاهر شباهت زیادی دارند، چون هر دو باعث عطسه، آبریزش بینی و خستگی میشوند؛ اما در واقع دو وضعیت کاملا متفاوت هستند، تفاوت اصلی در علت، مدت زمان، نوع ترشحات و همراهی علائم دیگر است:
| مورد مقایسه | حساسیت فصلی | سرماخوردگی |
| علت اصلی | واکنش سیستم ایمنی به آلرژن هایی مانند گرده گیاهان، گرد و غبار یا موی حیوانات | عفونت ویروسی مانند راینوویروس |
| زمان بروز | در فصول خاص مثل بهار و پاییز | در هر زمان از سال احتمال دارد رخ دهد. |
| مدت زمان بیماری | تا زمانی که فرد در معرض آلرژن باشد ادامه دارد. | ۷ تا ۱۰ روز |
| نوع ترشحات بینی | شفاف و رقیق | غلیظ، زرد یا سبز رنگ |
| وجود تب | ندارد | احتمال دارد. |
| خارش چشم، بینی یا گلو | بسیار شایع | نادر |
| عطسهها | پشت سر هم و مکرر | گاهی اوقات |
| احساس بدن درد و ضعف عمومی | وجود ندارد. | احتمالا دارد. |
| واکنش به داروهای آنتیهیستامین | علائم کاهش مییابد. | تأثیر چندانی ندارد. |
| قابلیت سرایت به دیگران | غیرمسری | مسری است. |
سوالات متداول
حساسیت فصلی درمان قطعی ندارد، اما با شناسایی آلرژنها، استفاده از داروهای ضدآلرژی و انجام ایمونوتراپی میتوان علائم را تا حد زیادی کنترل و شدت آن را کاهش داد.
برای پیشگیری از حساسیت فصلی باید در زمان اوج گرده افشانی درها و پنجرهها را ببندید، از ماسک استفاده کنید، لباسها را در فضای باز خشک نکنید و پس از بازگشت از بیرون دوش بگیرید.
در نهایت…
آلرژی فصلی یک واکنش شایع سیستم ایمنی به آلرژن های محیطی مانند گرده گیاهان و گرد و غبار است که در بهار و پاییز بروز میکند، این وضعیت با علائمی مانند عطسه، خارش چشم و بینی و آبریزش همراه است، اما با پیشگیری، مدیریت محیطی و درمان دارویی کنترل میشود و تشخیص و درمان به موقع نقش مهمی در کاهش علائم افراد مبتلا دارد.