اگزما، یک بیماری التهابی مزمن پوستی است که با خارش، قرمزی و خشکی پوست همراه است، درمان اگزما به طور کامل آن را از بین نمیبرد، بلکه هدف کنترل علائم و جلوگیری از شعله ور شدن مجدد آن است، آیا راهکارهایی وجود دارد که بتوان با اجرای آنها، بهبودی قابل توجهی در علائم اگزما مشاهده کرد و از خارش و التهاب آزاردهنده آن رهایی یافت؟ درک عوامل محرک و رعایت روتین مراقبتی صحیح، کلید کنترل این بیماری است.

علت بروز اگزمای پوستی
اگزما یا درماتیت یکی از بیماری های التهابی پوست است که باعث خارش، قرمزی و خشکی پوست میشود و علت بروز اگزما به طور دقیق مشخص نیست، اما چندین عامل در ایجاد و تشدید آن مؤثر هستند:
- افرادی که سابقه خانوادگی اگزما، آسم یا آلرژی دارند، بیشتر در معرض ابتلا به اگزما هستند و این وضعیت نشان میدهد که یک زمینه وراثتی در بروز این بیماری وجود دارد.
- شرایط محیطی مانند تغییرات آب و هوا، دماهای شدید، رطوبت کم و آلودگی هوا به تحریک پوست و بروز اگزما کمک میکنند و همچنین، تماس با مواد تحریک کننده مانند صابون ها، مواد شوینده و عطرها نیز به بروز این وضعیت منجر میشود.
- برخی مواد غذایی مانند لبنیات، تخم مرغ، بادام زمینی، گرد و غبار، پوست حیوانات و گرده گل ها باعث واکنش های آلرژیک و در نتیجه بروز اگزما میشوند.
- سیستم ایمنی بدن در افراد مبتلا به اگزما به طور غیرطبیعی واکنش نشان میدهد که باعث التهاب و بروز علائم اگزما میشود.
- پوست خشک و کم آب، بیشتر در معرض بروز اگزما قرار دارد و شرایطی مانند تغییرات فصلی و استفاده از آب داغ هنگام حمام به خشکی پوست و افزایش احتمال بروز اگزما منجر میشود.
- استرس و فشار روانی تأثیر منفی بر وضعیت پوست دارد و باعث تشدید علائم اگزما میشوند.
- تغییرات هورمونی، به ویژه در دوران قاعدگی یا بارداری، باعث تشدید اگزما میشود.
توضیحات دکتر نسرین مرتضوی فر در خصوص دلایل اگزما:
علت های اگزما
نشانه های اگزمای پوستی
✅ یکی از اصلی ترین نشانه های اگزما، خارش شدید است که در برخی موارد آزار دهنده است و باعث تحریک پوست میشود.
✅ پوست قرمز و ملتهب میشود و این التهاب در نواحی خاصی از بدن مانند صورت، دست ها، پاها یا نقاطی که در معرض تحریک قرار دارند، بروز میکند.
✅ پوست مبتلا به اگزما معمولا خشک و زبر است و پوسته پوسته میشود و این خشکی منجر به ترک خوردن پوست و افزایش خطر عفونت میشود.
✅ در برخی موارد، اگزما باعث ایجاد تاول های کوچک پر از مایع میشود که در صورت پاره شدن، مایع زرد رنگی از آن ها خارج میشود.
✅ پس از بهبود، پوست به رنگ تیره تر یا روشن تر از نواحی اطراف خود درمیآید.
✅ پوست مبتلا به اگزما معمولا حساس تر به مواد مختلف، از جمله شوینده ها، صابون ها و حتی آب است.
✅ در صورت خراشیده شدن پوست به دلیل خارش، احتمال بروز عفونت های ثانویه نیز وجود دارد که به شدت علائم را تشدید میکند.
نشانه های اگزما از زبان دکتر نسرین مرتضوی فر:
علائم اگزما چیست؟
نحوه تشخیص اگزمای پوستی
تشخیص اگزمای پوستی با شرححال، معاینه دقیق پوست و بررسی محرکها انجام میشود و گاهی برای اطمینان، انجام آزمایش ها نیز لازم میگردد:
شرححال دقیق
پزشک با پرسیدن سوالات کلیدی، تصویری جامع از وضعیت شما به دست میآورد، این سوالات شامل زمان شروع علائم، شدت خارش، محل درگیری، عوامل تشدیدکننده مانند آب و هوا، مواد شوینده، لباسها، غذاها، استرس، سابقه شخصی یا خانوادگی آلرژی مثل آسم یا رینیت آلرژیک و پاسخ به درمانهای قبلی است، اطلاعات دقیق شما به پزشک کمک میکند تا نوع اگزما را حدس بزند و عوامل بالقوه را شناسایی کند.
معاینه بالینی پوست
در این مرحله، پزشک با مشاهده دقیق پوست، ویژگی های ضایعات را بررسی میکند، قرمزی، خشکی، پوسته ریزی، ضخیم شدن پوست در اثر خاراندن مزمن یا وجود ترشح و زرد زخم از جمله مواردی است که مورد توجه قرار میگیرد و پزشک همچنین الگوی توزیع ضایعات روی بدن را بررسی میکند، زیرا این الگو در تشخیص انواع مختلف اگزما کمک کننده است.
تست های تشخیصی
برای افتراق اگزما از سایر بیماری های پوستی یا شناسایی آلرژن های خاص، پزشک تست های تکمیلی را تجویز میکند و تست پچ برای تشخیص درماتیت تماسی آلرژیک بسیار مفید است، در موارد مشکوک به عفونت قارچی، کشت قارچ انجام میشود و در شرایط نادر یا مقاوم به درمان، بیوپسی پوست برای بررسی میکروسکوپی بافت پوست صورت میگیرد.
روش های درمان اگزمای پوستی
اگرچه درمان قطعی برای اگزما وجود ندارد، اما روش های مختلفی برای کنترل علائم افراد مبتلا به کار گرفته میشود که در ادامه به برخی از این روشها اشاره میکنیم:

کرم ها و پمادهای موضعی
کرمها و پمادهای استروئیدی و مهارکنندههای کلسینورین، از جمله داروهای رایج برای کاهش التهاب و خارش اگزما هستند و این داروها مستقیم روی نواحی آسیب دیده اعمال میشوند، استفاده طولانی مدت از استروئیدهای قوی عوارضی درد، لذا باید تحت نظر پزشک مصرف شوند.
مرطوب کنندهها
استفاده منظم از مرطوب کننده ها به ویژه بلافاصله پس از حمام، به حفظ رطوبت پوست و تقویت سد دفاعی آن کمک میکند، این کار از خشکی و ترک خوردن پوست جلوگیری کرده و خارش را کاهش میدهد، انتخاب مرطوب کننده های فاقد عطر و مواد تحریک کننده برای پوست های حساس ضروری است.
داروهای آنتی هیستامین
داروهای آنتیهیستامین خوراکی، به ویژه انواع خوابآور به کاهش خارش شبانه و بهبود خواب کمک میکنند، این داروها با مسدود کردن اثر هیستامین در بدن، واکنش های آلرژیک و خارش را کاهش میدهند و انتخاب نوع آنتیهیستامین بستگی به شدت علائم و نیاز بیمار دارد.
نوردرمانی
این روش درمانی شامل قرار دادن پوست در معرض اشعه ماوراء بنفش (UV) تحت نظارت پزشک است، نوردرمانی به کاهش التهاب و خارش در موارد متوسط تا شدید اگزما کمک میکند و جلسات نوردرمانی چند بار در هفته تکرار میشود و اثربخشی آن تدریجی است.
داروهای سیستمیک
در موارد شدید اگزما که به درمان های موضعی و نوردرمانی پاسخ نمیدهند، پزشک داروهای خوراکی یا تزریقی مانند کورتیکواستروئیدهای سیستمیک، سرکوب کنندههای ایمنی یا داروهای بیولوژیک تجویز میکند و این داروها با تأثیر بر سیستم ایمنی، التهاب گسترده بدن را کنترل میکنند.
عوامل جلوگیری از آلرژی
برای جلوگیری از آلرژی، شناسایی و اجتناب از عوامل محرک اهمیت بالایی دارد، این عوامل شامل گرده گیاهان، گرد و غبار، شوره حیوانات خانگی، کپکها و برخی مواد غذایی هستند و استفاده از فیلترهای هوای HEPA در منزل و محدود کردن تماس با حیوانات خانگی به کاهش مواجهه با آلرژنها کمک میکند.
عوامل کاهندهی خارش
کاهش خارش در اگزما با استفاده از کمپرس سرد و مرطوب روی نواحی خارشدار، پوشیدن لباس های نخی و گشاد و کوتاه نگه داشتن ناخنها برای جلوگیری از خراشیدگی پوست امکانپذیر است، استفاده از کرم های مرطوب کننده بدون عطر و هیپوآلرژنیک به طور مکرر، به ویژه پس از شستشو، به حفظ رطوبت پوست و کاهش حس خارش کمک میکند.
تغییر سبک زندگی
تغییرات در سبک زندگی نقش مهمی در کنترل اگزما دارد، کاهش استرس از طریق تمریناتی مانند یوگا یا مدیتیشن، ورزش منظم و اطمینان از خواب کافی به کنترل التهاب و بهبود وضعیت پوست کمک میکند. اجتناب از دوش گرفتن با آب داغ و طولانی و استفاده از شوینده های ملایم و فاقد عطر نیز ضروری است و همچنین، یک رژیم غذایی متعادل و سالم و نوشیدن مقدار کافی آب به حفظ سلامت کلی پوست و بدن کمک میکند.
توضیحات دکتر نسرین مرتضوی فر در خصوص درمان اگزمای پوستی:
کنترل و درمان اگزما
عدم درمان اگزمای پوستی عوارض جدی را به همراه دارد؟
عدم درمان اگزمای پوستی عوارض جدی و طولانی مدتی را به همراه دارد و یکی از عوارض شایع، افزایش شدت خارش و التهاب است که منجر به خراشیدگی پوست میشود و در نتیجه احتمال بروز عفونت های ثانویه را افزایش میدهد، همچنین خشکی و ترک خوردن پوست به مشکلاتی مانند اختلال در خواب، اضطراب و کاهش اعتماد به نفس منجر میشود و در برخی موارد، عدم درمان باعث ایجاد تغییرات دائمی در رنگ و بافت پوست میشود.
ویژگی های بهترین متخصص اگزمای پوستی
- باید در زمینه بیماری های التهابی پوست مخصوصا اگزما تجربه بالایی داشته باشد.
- داشتن بورد تخصصی پوست (درماتولوژی) یک امتیاز مهم است.
- باید اطلاعات خوبی از جدیدترین داروهای موضعی، خوراکی، بیولوژیکها و تکنیک های مراقبت پوستی داشته باشد.
- باید صبور باشد، حرف بیمار را خوب گوش دهد و درمان را ساده و قابل فهم توضیح دهد.
- متخصص باید بتواند با معاینه دقیق و در صورت نیاز انجام آزمایش های پوستی، نوع دقیق اگزما را تشخیص دهد.
دکتر نسرین مرتضوی فر؛ بهترین متخصص اگزمای پوستی در آمل
اگر به دنبال متخصصی مجرب برای درمان اگزمای پوستی در آمل هستید، دکتر نسرین مرتضویفر یکی از بهترین گزینههاست، ایشان فوق تخصص آسم، آلرژی و ایمونولوژی بالینی هستند و در زمینه درمان بیماری های پوستی مانند اگزما، کهیر و آلرژیهای تنفسی تخصص دارند.
خدمات درمانی ارائه شده:
دکتر مرتضویفر در درمان انواع اگزمای پوستی، از جمله درماتیت آتوپیک، با رویکردی جامع شامل تشخیص دقیق، تجویز داروهای موضعی و خوراکی، و ارائه توصیههای مراقبتی فعالیت میکنند و ایشان همچنین در درمان سایر بیماری های مرتبط با آلرژی مانند آسم، کهیر و آنافیلاکسی تخصص دارند.
سوالات متداول اگزمای پوستی
اگزما مسری نیست و از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشود.
برخی از افراد به مواد غذایی خاصی حساسیت دارند که علائم اگزما را تشدید میکند و مشاوره با یک پزشک یا متخصص تغذیه کمک کننده میباشد.
استفاده از کرمهای مرطوب کننده، کمپرس سرد و داروهای ضد خارش به کاهش خارش کمک میکند و همچنین، اجتناب از حمام های طولانی و داغ نیز مفید است.
در نهایت…
اگزمای پوستی یک بیماری شایع و مزمن است و با وجود اینکه این اختلال آزاردهنده است، اما با شناسایی عوامل محرک و رعایت نکات درمانی میتوان علائم آن را به خوبی مدیریت کرد، استفاده منظم از کرم های مرطوب کننده، درمان های دارویی و مشاوره با پزشک به کاهش خارش و التهاب کمک میکند.
همچنین، توجه به سبک زندگی و رژیم غذایی سالم نقش مهمی در کنترل بیماری ایفا میکند و در نهایت، آگاهی از اگزما و درک روش های مؤثر برای مدیریت آن به بیماران کمک میکند تا با آرامش بیشتری به زندگی روزمره خود ادامه دهند.