تا به حال فکر کردهاید چرا برخی افراد در فصل سرما مدام بیمار میشوند و سرفه و تب امانشان را میبرد؟ پاسخ اغلب آنفولانزا است؛ یک بیماری ویروسی که به سرعت در بین افراد منتشر شده و حتی در برخی افراد عوارض جدی ایجاد میکند، اما چگونه باید از ابتلا به آنفولانزا پیشگیری کرد و در صورت ابتلا، بهترین روش درمان چیست؟ شناخت علائم، راه های انتقال و مراقبت های لازم، کلید مقابله مؤثر با این بیماری فصلی است و تفاوت بین یک سرماخوردگی ساده و یک بیماری جدی را رقم میزند.
انواع ویروس های آنفولانزا
ویروسهای آنفولانزا به سه نوع اصلی تقسیم میشوند که هر کدام ویژگیها و شیوع متفاوتی دارند:
آنفولانزا نوع A
این نوع شایع ترین و جدی ترین نوع آنفولانزا است و در انسانها و حیوانات مانند پرندگان و خوکها شیوع پیدا میکند و نوع A مسئول اکثر اپیدمی ها و پاندمی های جهانی است و دارای زیرنوعهای متنوعی مانند H1N1 و H3N2 است، این تنوع باعث میشود ویروس به راحتی تغییر کند و سالانه واکسن های جدید لازم باشد.
آنفولانزا نوع B
این نوع عمدتا فقط در انسان ها مشاهده میشود و نسبت به نوع A کمتر شایع است، اما باعث شیوع فصلی شدید میشود، آنفولانزا نوع B باعث بیماری نسبتا خفیفتر میشود، اما در کودکان، سالمندان و افراد با سیستم ایمنی ضعیف مشکلات جدی ایجاد میکند.
آنفولانزا نوع C
نوع C نادر است و معمولا بیماری خفیفی ایجاد میکند که شبیه سرماخوردگی است، این نوع به ندرت باعث اپیدمی میشود و شدت بیماری در مقایسه با نوع A و B کمتر است، بنابراین بیشتر افراد نیاز به درمان ویژه پیدا نمیکنند.
دلایل بروز آنفولانزا
دلایل بروز آنفولانزا عمدتا به ویروس های آنفولانزا مرتبط است و عوامل مختلفی فرد را مستعد ابتلا میکنند و مهمترین دلایل عبارتند از:
عفونت با ویروس آنفولانزا
ویروس آنفولانزا عامل اصلی بیماری است و انواع مختلفی دارد، از جمله نوع A، B و C و این ویروس از طریق قطرات تنفسی منتشر میشود و به راحتی از فردی به فرد دیگر منتقل میشود، به خصوص در مکان های شلوغ و بسته و حتی تماس کوتاه با فرد آلوده موجب ابتلا میشود، این ویروس به سرعت در بدن تکثیر شده و باعث علائمی مانند تب، سردرد، خستگی و دردهای عضلانی میشود و کنترل و پیشگیری با رعایت بهداشت و واکسیناسیون اهمیت زیادی دارد.
ضعف سیستم ایمنی
افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، مانند سالمندان، کودکان، بیماران مزمن یا افرادی که به تازگی بیماری داشتهاند، بیشتر در معرض ابتلا هستند و سیستم ایمنی ضعیف توانایی مقابله با ویروس را ندارد و ویروس راحتتر در بدن تکثیر میشود، همچنین ضعف سیستم ایمنی شدت بیماری را افزایش داده و خطر عوارضی مثل ذات الریه یا عفونت ثانویه را بیشتر میکند، تقویت ایمنی با تغذیه مناسب، استراحت کافی و واکسیناسیون موثر است.
تماس با افراد آلوده
یکی از مهم ترین راه های انتقال آنفولانزا، تماس مستقیم با فرد مبتلا است، عطسه، سرفه مزمن یا حتی صحبت کردن فرد آلوده قطرات حاوی ویروس را در هوا پخش میکند و حضور در جمعیت های متراکم، وسایل نقلیه عمومی یا محیط های بسته، احتمال تماس با ویروس را افزایش میدهد و رعایت فاصله اجتماعی، استفاده از ماسک و شستن مرتب دستها از راهکارهای مهم پیشگیری از انتقال است.
آلودگی سطوح و اشیاء
ویروس آنفولانزا روی سطوح سخت مثل دستگیره، موبایل، کلید یا میز تا چند ساعت زنده میماند و وقتی فرد بدون شستن دست ها، صورت، دهان یا بینی خود را لمس کند، ویروس وارد بدن میشود، بنابراین ضدعفونی سطوح، شستشوی مرتب دستها و اجتناب از تماس مستقیم با صورت، نقش مهمی در پیشگیری دارد، حتی در محیط خانه یا محل کار، رعایت این نکات خطر ابتلا را به شدت کاهش میدهد.
تغییرات فصلی و آب و هوا
شیوع آنفولانزا در فصل های سرد و مرطوب بیشتر است، هوای سرد و خشک باعث میشود ویروس در هوا و سطوح پایدارتر باقی بماند و سیستم تنفسی انسان هم حساستر شود و همچنین در این فصول، افراد بیشتر در فضاهای بسته و شلوغ حضور دارند که ریسک انتقال ویروس را بالا میبرد، آگاهی از این الگوهای فصلی به برنامه ریزی واکسیناسیون و اقدامات پیشگیرانه کمک میکند.
عدم واکسیناسیون
واکسن سالانه آنفولانزا مهم ترین ابزار پیشگیری است، افرادی که واکسن را دریافت نمیکنند، هم احتمال ابتلا و هم شدت بیماری در آنها بالاتر است، واکسن با تحریک سیستم ایمنی بدن باعث میشود فرد در صورت مواجهه با ویروس، پاسخ ایمنی سریعتری داشته باشد و به خصوص سالمندان، کودکان و بیماران مزمن باید حتما واکسن دریافت کنند تا خطر عوارض جدی کاهش یابد.
علائم شایع آنفولانزا
از علائم و نشانه های شایع این بیماری باید به موارد زیر اشاره کرد:
- یکی از اولین و بارزترین علائم آنفولانزا، تب ناگهانی و گاهی شدید است که با لرز و احساس سرما همراه میشود و این علامت در ۱ تا ۲ روز اول بیماری ظاهر میشود و نشان دهنده فعالیت سیستم ایمنی بدن علیه ویروس است.
- سرفه های خشک و مداوم و گلودرد از علائم شایع تنفسی آنفولانزا هستند، این علائم به دلیل التهاب مسیر تنفسی ایجاد میشوند و چندین روز ادامه دارند.
- بسیاری از مبتلایان به آنفولانزا درد عضلانی در پشت، بازوها و پاها و سردرد را تجربه میکنند، این علائم ناشی از واکنش سیستم ایمنی بدن و التهاب گسترده در بافتها است.
- احساس خستگی شدید، ضعف و بیحالی از دیگر نشانه های آنفولانزا است و این حالت حتی پس از کاهش تب نیز ادامه داشته و فعالیت های روزانه را محدود میکند.
- در کودکان و برخی بزرگسالان علائم گوارشی مانند تهوع، استفراغ و اسهال مشاهده میشود، اگرچه این موارد در بزرگسالان کمتر شایع است.
برای دریافت نوبت از دکتر نسرین مرتضوی فر با شماره ۰۹۱۹۵۷۷۴۶۵۶ تماس بگیرید.
راههای انتقال ویروس آنفولانزا
ویروس آنفولانزا بسیار مسری است و به سرعت از فردی به فرد دیگر منتقل میشود، روش های انتقال به صورت زیر است:
قطرات تنفسی
اصلی ترین راه انتقال آنفولانزا، قطرات ریز تنفسی است که هنگام سرفه، عطسه یا حتی صحبت کردن فرد آلوده در هوا منتشر میشوند و این ذرات وارد بینی، دهان یا چشم افراد دیگر میشوند و باعث ابتلا میشوند و رعایت فاصله اجتماعی و استفاده از ماسک احتمال انتقال این ذرات را کاهش داده و از شیوع سریع ویروس جلوگیری میکند.
تماس مستقیم با فرد آلوده
تماس نزدیک با فرد مبتلا، مانند دست دادن یا بغل کردن، یکی دیگر از مسیرهای اصلی انتقال است و ویروس روی پوست یا لباس فرد باقی میماند و هنگام تماس مستقیم به فرد دیگر منتقل میشود و لمس صورت، بینی یا دهان بعد از تماس با فرد آلوده، ریسک ابتلا را به شدت افزایش میدهد.
سطوح آلوده
ویروس آنفولانزا برای چند ساعت تا چند روز روی سطوح مختلف مانند دستگیرهها، موبایل، کلید و میز باقی میماند و لمس این سطوح و سپس تماس با دهان، بینی یا چشم، مسیر موثری برای ورود ویروس به بدن است، شستشوی مکرر دستها و ضدعفونی سطوح کمک زیادی به کاهش خطر انتقال میکند.
انتقال در مکان های شلوغ
محل های بسته و پرجمعیت مانند مدارس، ادارات، وسایل حمل و نقل عمومی و بیمارستانها، شرایط انتشار ویروس را تسهیل میکنند، حضور افراد آلوده در این فضاها و نزدیکی افراد سالم باعث افزایش سریع شیوع بیماری میشود و رعایت فاصله مناسب، تهویه مناسب و استفاده از ماسک در این فضاها اهمیت بالایی دارد.
روش های پیشگیری از آنفولانزا
روش های زیر به منظور پیشگیری از ابتلا به آنفولانزا به شما کمک خواهند کرد:
تزریق واکسن آنفولانزا
واکسیناسیون یکی از مؤثرترین روش های پیشگیری از آنفولانزا است، واکسن با تحریک سیستم ایمنی بدن، تولید پادتن علیه ویروس را افزایش میدهد و بدن را برای مقابله با ویروس آماده میکند و از آنجایی که ویروس آنفولانزا هر سال تغییر میکند، تزریق واکسن سالانه ضروری است، واکسیناسیون احتمال ابتلا و شدت بیماری را کاهش داده و در افراد پرخطر، از عوارض جدی مانند بستری شدن جلوگیری میکند.
رعایت بهداشت فردی
شستن مرتب دست ها با آب و صابون حداقل ۲۰ ثانیه، استفاده از محلول های ضدعفونی و اجتناب از لمس دهان، بینی و چشم، نقش مهمی در پیشگیری از ابتلا به آنفولانزا دارد و همچنین پوشاندن دهان و بینی هنگام سرفه یا عطسه، جلوگیری از انتشار قطرات آلوده به اطراف را فراهم میکند، رعایت بهداشت فردی نه تنها از ابتلای خود شما جلوگیری میکند بلکه از انتقال ویروس به دیگران نیز جلوگیری میکند.
فاصله گذاری اجتماعی
ویروس آنفولانزا در محیط های بسته و پرجمعیت به راحتی منتشر میشود، حضور طولانی در مکان های شلوغ مانند مدارس، ادارات و وسایل حمل و نقل عمومی، ریسک ابتلا را افزایش میدهد و حفظ فاصله مناسب از افراد مبتلا، تهویه مناسب فضا و کاهش تجمعات، راههای مؤثر برای کاهش انتشار ویروس هستند و در فصل شیوع بیماری اهمیت بیشتری دارند.
تقویت سیستم ایمنی بدن
تغذیه سالم سرشار از ویتامین ها و مواد معدنی، خواب کافی، ورزش منظم و کاهش استرس باعث تقویت سیستم ایمنی میشود و سیستم ایمنی قوی ویروس آنفولانزا را سریعتر شناسایی و نابود میکند و مانع از شدت گرفتن علائم بیماری میشود و رعایت سبک زندگی سالم نقش مؤثری در کاهش احتمال ابتلا و عوارض جدی آنفولانزا دارد.
استفاده از ماسک و وسایل محافظتی
استفاده از ماسک در محیط های شلوغ یا هنگام تماس با افراد مبتلا، یکی از روش های مؤثر کاهش ابتلا به آنفولانزا است، ماسک از ورود قطرات آلوده به بینی و دهان جلوگیری میکند و به کاهش شیوع بیماری کمک میکند و این روش به ویژه در فصول سرد و زمانی که ویروس به سرعت منتشر میشود، اهمیت زیادی دارد و باید همراه با رعایت سایر نکات بهداشتی انجام شود.
تفاوت آنفولانزا با سرماخوردگی معمولی
آنفولانزا و سرماخوردگی معمولی علائم مشابهی دارند، اما تفاوت های مهمی در شدت، مدت و عوارض آنها وجود دارد که تشخیص صحیح را ممکن میکند:
| ویژگی | آنفولانزا | سرماخوردگی |
| شروع علائم | ناگهانی و شدید | تدریجی و خفیف |
| تب | معمولا بالا و همراه لرز | به ندرت و خفیف |
| درد عضلانی و سردرد | شایع و شدید | نادر یا خفیف |
| خستگی و ضعف | شدید و طولانی | خفیف و کوتاهمدت |
| علائم تنفسی | سرفه خشک، گلودرد، گرفتگی بینی | عطسه، آبریزش بینی، گلودرد ملایم |
| مدت زمان بیماری | ۵ تا ۷ روز، خستگی تا ۲ هفته | ۳ تا ۵ روز، معمولا کوتاهتر |
| عوارض | ذاتالریه، مشکلات قلبی، تشدید بیماری های مزمن | نادر و معمولا خفیف |
| پیشگیری و درمان | واکسن، رعایت بهداشت، فاصله گذاری اجتماعی | رعایت بهداشت، استراحت، مایعات و داروهای بدون نسخه |
سوالات متداول
کودکان، سالمندان، افراد با سیستم ایمنی ضعیف و بیماران مزمن، بیشترین خطر ابتلا و بروز عوارض شدید آنفولانزا را دارند.
در صورت تب شدید یا طولانی، تنگی نفس، درد قفسه سینه، سرگیجه شدید یا تشدید علائم، باید سریعا به متخصص آلرژی در آمل مراجعه کرد.
در نهایت…
آنفولانزا یک بیماری ویروسی مسری است که از خفیف تا شدید متغیر بوده و در افراد با سیستم ایمنی ضعیف خطرناکتر استو شناخت علائم، راه های انتقال و رعایت روش های پیشگیری مانند واکسیناسیون، بهداشت فردی و فاصله گذاری اجتماعی به محافظت از خود و اطرافیان کمک میکند و درمان به موقع و مراقبت به کاهش شدت بیماری و جلوگیری از عوارض کمک کرده و سلامت جامعه را حفظ میکند.