تا به حال هنگام تنگی نفس ناگهانی از خود پرسیدهاید اسپری آسم دقیقا چگونه عمل میکند و چرا اینقدر سریع علائم را کاهش میدهد؟ اسپری های آسم یکی از مهم ترین ابزارهای کنترل و کنترل حملات تنفسی هستند که راه های هوایی را باز کرده و التهاب را کاهش میدهند، اما آیا همه اسپری ها عملکرد یکسانی دارند؟ نحوه صحیح استفاده از آنها چقدر در اثربخشیشان نقش دارد؟ در ادامه با انواع اسپری آسم، کاربردها و نکات مهم مصرف آن بیشتر آشنا میشویم.
علت استفاده از اسپری آسم چیست؟
دلایل استفاده از اسپری آسم، کنترل و کاهش علائم این بیماری تنفسی و پیشگیری از بروز حملات شدید است:
باز کردن راه های هوایی
در آسم، عضلات اطراف مجاری تنفسی منقبض شده و راه عبور هوا تنگ میشود که این وضعیت با تنگی نفس و خسخس همراه است و اسپری آسم با رساندن سریع دارو به ریهها باعث شل شدن این عضلات میشود و قطر راههای هوایی را افزایش میدهد، نتیجه این فرآیند، عبور راحتتر هوا و کاهش احساس خفگی است، اسپری به ویژه در زمان شروع علائم یا فعالیت هایی مانند ورزش که تنفس را دشوار میکند، اهمیت زیادی دارد و از پیشرفت حمله جلوگیری میکند.
کاهش التهاب مزمن مجاری تنفسی
یکی از دلایل اصلی بروز آسم، التهاب مداوم در دیواره راه های هوایی است، برخی اسپری ها حاوی داروهای ضدالتهاب هستند که با مصرف منظم، تورم و حساسیت مجاری تنفسی را کاهش میدهند، این نوع اسپری ها به صورت تدریجی عمل میکنند و نقش مهمی در کنترل طولانی مدت بیماری دارند و کاهش التهاب باعث میشود راههای هوایی کمتر به محرک هایی مانند گردوغبار، دود یا هوای سرد واکنش نشان دهند.
پیشگیری از حملات شدید آسم
استفاده منظم و صحیح از اسپری آسم از بروز حملات شدید و ناگهانی جلوگیری کرده و زمانی که بیماری به خوبی کنترل شود، احتمال نیاز به مراجعه اورژانسی یا بستری شدن کاهش مییابد، اسپری های پیشگیرانه با تثبیت وضعیت راههای هوایی، مانع تشدید علائم در شرایط استرسزا یا تماس با عوامل تحریک کننده میشوند و این موضوع به بیماران کمک میکند با اطمینان بیشتری فعالیت های روزمره خود را انجام دهند.
انواع اسپری های آسم
اسپری آسم برای درمان و کنترل علائم آسم استفاده میشود و به طور کلی، اسپری های آسم به دو منظور کاهش التهاب و جلوگیری از حملات آسم در آینده و برای درمان فوری حملات آسم استفاده میشوند و این اسپریها به دو دسته تقسیم میشوند:
اسپری های برونکودیلاتور
این اسپری ها برای مواقعی استفاده میشوند که علائمی مانند تنگی نفس، خسخس یا احساس فشار در قفسه سینه به طور ناگهانی بروز میکند و داروی موجود در آنها با شل کردن سریع عضلات اطراف راه های هوایی، مسیر عبور هوا را بازتر میکند و طی چند دقیقه تنفس را آسانتر میسازد، این نوع اسپری درمان کننده آسم نیست، اما نقش مهمی در کنترل فوری علائم و جلوگیری از تشدید حمله دارد.
اسپری های کورتیکواستروئیدی
این گروه از اسپری ها حاوی کورتون استنشاقی هستند و برای مصرف روزانه تجویز میشوند، هدف آن ها کاهش التهاب مزمن راه های هوایی و جلوگیری از حساسیت بیش از حد ریهها نسبت به محرک ها است و اثر این اسپری ها تدریجی است و برای نتیجه گیری مناسب باید به طور منظم استفاده شوند، مصرف صحیح آنها تعداد و شدت حملات آسم را به طور قابل توجهی کاهش میدهد.
برای کسب اطلاعات بیشتر و دریافت نوبت از دکتر نسرین مرتضوی فر با شماره ۰۹۱۹۵۷۷۴۶۵۶ تماس بگیرید.
چه افرادی باید از اسپری آسم استفاده کنند؟
آسم یک بیماری مزمن است که باعث التهاب و تنگی راههای هوایی میشود و علائمی مانند تنگی نفس، سرفه، خس خس سینه و دشواری در تنفس را ایجاد میکند، افرادی که باید از این اسپری استفاده کنند دارای شرایط زیر هستند:
- افراد با تشخیص آسم، در این افراد، اسپری های آسم برای کنترل علائم و پیشگیری از حملات استفاده میشوند.
- افراد مبتلا به حملات آسم حاد یا شدید باید از اسپری های برونکودیلاتور مثل سالبوتامول برای تسکین علائم فوری استفاده کنند.
- افرادی که آسم آنها در حال پیشرفت است یا به درمان های معمول پاسخ نمیدهد.
- افرادی با آسم خفیف تا متوسط
- برای کسانی که آسم آن ها در اثر عواملی همچون تغییرات آب و هوا، آلرژنها، یا فعالیت های بدنی تحریک میشود.
اسپری آسم برای کاهش سرفه کاربرد دارد؟
برای کاهش سرفه در افرادی که آسم دارند مفید است، به ویژه اگر سرفه ناشی از التهاب یا تنگی راههای هوایی باشد، اما نکته مهم این است که سرفه به دلایل مختلف ایجاد میشود، بنابراین بستگی به علت سرفه دارد:
سرفه ناشی از آسم
سرفه نشانه ای از التهاب و تنگی در راههای هوایی برای افراد مبتلا به آسم است، اسپری هایی مانند سالبوتامول به باز شدن راههای هوایی کمک کرده و از این طریق سرفه را کاهش میدهند و همچنین اسپریهای کورتیکواستروئیدی التهاب را کاهش داده و در بلندمدت به کنترل سرفه کمک میکنند.
سرفههای غیرآسمی
اگر سرفه ناشی از مشکلات دیگری از قبیل عفونت های تنفسی، آلرژی یا تحریکات محیطی باشد، اسپری آسم تأثیر زیادی ندارد و در این موارد، درمان های دیگری مانند داروهای ضد سرفه یا آنتی هیستامینها مفیدتر است.
اگر سرفه به طور مداوم ادامه پیدا کند یا همراه با علائم دیگری مثل خس خس سینه یا تنگی نفس باشد، بهتر است با پزشک مشورت کنید تا علت دقیق آن تشخیص داده شود و درمان مناسب تجویز گردد.
روش استفاده از اسپری آسم
روش استفاده صحیح از اسپری آسم اهمیت زیادی دارد تا دارو به درستی به راههای هوایی برسد و اثر بخشی بیشتری داشته باشد.
آماده سازی اسپری قبل از مصرف
پیش از استفاده، درپوش اسپری را بردارید و آن را به خوبی تکان دهید تا دارو یکنواخت شود، اگر اسپری برای اولین بار یا پس از چند روز استفاده میشود، لازم است یک یا دو پاف در هوا تخلیه شود و این کار باعث میشود دوز دارو دقیقتر وارد ریهها شود و آماده سازی درست اسپری نقش مهمی در اثربخشی دارو دارد و از ورود مقدار ناکافی یا بیش از حد دارو جلوگیری میکند.
قرار دادن صحیح دهانه اسپری
اسپری را به صورت عمودی در دست بگیرید و دهانه آن را داخل دهان، بین لبها قرار دهید و قبل از فشردن اسپری، نفس خود را کاملا بیرون دهید، هم زمان با شروع یک دم آرام و عمیق از دهان، اسپری را یک بار فشار دهید، هماهنگی بین دم و فشردن اسپری اهمیت زیادی دارد، زیرا باعث میشود دارو به عمق ریهها برسد و اثر بهتری داشته باشد.
نگه داشتن نفس پس از پاف
پس از ورود دارو به ریهها، نفس خود را حدود ۵ تا ۱۰ ثانیه نگه دارید، این کار به جذب بهتر دارو در دیواره راههای هوایی کمک میکند و سپس به آرامی از بینی یا دهان بازدم انجام دهید، اگر پزشک بیش از یک پاف تجویز کرده است، بین هر پاف حدود ۳۰ تا ۶۰ ثانیه فاصله بگذارید تا اثر دارو کاملتر شود.
شست و شوی دهان
در صورت استفاده از اسپری های حاوی کورتون، پس از مصرف دهان خود را با آب بشویید و آب را بیرون بریزید، این کار از بروز عوارضی مانند خشونت صدا یا عفونت های دهانی جلوگیری میکند و همچنین بهتر است اسپری را طبق دستور پزشک و به طور منظم استفاده کنید و از تغییر خودسرانه دوز دارو پرهیز نمایید.
نکاتی در خصوص استفاده از اسپری آسم
- اسپری های آسم تعداد خاصی دوز دارند که باید به آن توجه کنید و پس از تمام شدن دوزها، باید اسپری را تعویض کنید.
- اگر پزشک شما اسپری های کورتیکواستروئیدی را تجویز کرده است، حتی اگر علائم ندارید، باید آن را طبق دستور پزشک به طور منظم استفاده کنید.
- اگر نتوانید به درستی اسپری را استفاده کنید، دارو به طور مؤثر وارد ریهها نشده و بنابراین اثرگذاری آن کاهش مییابد.
- اگر هرگونه سوال یا ابهامی دارید یا احساس میکنید که اسپری را درست استفاده نمیکنید، بهتر است به بهترین کلینیک آسم در آمل مراجعه کنید.
در چه شرایطی نباید از اسپری آسم استفاده کرد؟
- اگر به مواد موجود در اسپری حساسیت دارید.
- در حملات آسم حاد که نیاز به درمان فوری دارند.
- مشکلات قلبی یا فشار خون بالا
- بیماری های شدید ریه مانند آمفیزم یا برونشیت مزمن.
- استفاده بیش از حد
- بارداری یا شیردهی
- مشکلات کبدی یا کلیوی
در هر یک از این موارد، مشورت با پزشک ضروری است.
اسپری های آسم عوارض دارند؟
اسپری های آسم احتمال دارد که عوارضی داشته باشند، اما شدت آن ها به نوع دارو و دوز مصرفی بستگی دارد، اسپری های تسکین دهنده سریع باعث تپش قلب، لرزش دست ها یا سردرد میشوند، در حالی که اسپری های ضدالتهاب خشکی یا تحریک گلو، گرفتگی صدا و گاهی عفونت قارچی دهان ایجاد میکنند، همچنین شست و شوی دهان بعد از مصرف و رعایت دقیق دوز تجویزی بیشتر این مشکلات را کاهش میدهد، در مجموع، فواید اسپریها در کنترل آسم و پیشگیری از حملات شدید بسیار بیشتر از ریسک عوارض است.
سوالات متداول
این بستگی به نوع اسپری و دستور پزشک دارد، برای اسپری های پیشگیری کننده، معمولا باید روزانه استفاده شود و برای اسپری های اضطراری، طبق نیاز هنگام حمله آسم استفاده میشود.
اسپری های آسم برای کودکان تجویز میشوند، اما باید طبق دستور پزشک و با دقت بیشتر استفاده شود.
اسپری را در جای خشک و خنک نگهداری کنید، از تماس با حرارت زیاد یا یخ زدگی خودداری کنید و همیشه درب آن را ببندید.
در اغلب موارد اسپری آسم به ویژه انواع کورتونی و ترکیبی، فقط با نسخه پزشک عرضه میشود و برخی اسپری های تسکین دهنده بدون نسخه در دسترس باشند، اما مصرف خودسرانه توصیه نمیشود.
در نهایت…
اسپری های آسم ابزارهای مؤثری برای کنترل و درمان آسم هستند و این اسپری ها به کاهش التهاب، گشاد کردن راههای هوایی و تسکین علائم کمک میکنند، استفاده صحیح از آنها بسیار مهم است تا عوارض جانبی کاهش یابد و در صورت بروز علائم غیرعادی یا نیاز به تنظیم دوز، باید با پزشک مشورت کرد، اسپریها معمولا برای کنترل روزانه یا در مواقع اضطراری تجویز میشوند و استفاده از آنها تحت نظر پزشک ضروری است.