با سرفه‌های مداوم چه کنیم؟

سرفه‌ ای دارید که هفته‌ هاست شما را رها نمی‌کند و با وجود مصرف دارو همچنان ادامه دارد؟ سرفه مزمن یکی از مشکلاتی است که فراتر از یک سرماخوردگی ساده است و گاهی نشانه‌ای از بیماری‌ های زمینه‌ای مانند آسم، رفلاکس معده، آلرژی یا مشکلات ریوی محسوب می‌شود و بسیاری از افراد این علامت را نادیده می‌گیرند، در حالی که تداوم سرفه کیفیت خواب، فعالیت‌ های روزانه و حتی سلامت عمومی را تحت تأثیر قرار می‌دهد، اما چه زمانی سرفه را باید مزمن دانست؟ مهم‌ ترین علل بروز آن چیست و چه روش‌ هایی برای تشخیص و درمان وجود دارد؟ در ادامه به بررسی کامل این موضوع می‌پردازیم.

علت سرفه مزمن

سرفه مزمن به سرفه‌ای گفته می‌شود که بیش از ۸ هفته در بزرگسالان ادامه داشته باشد، این مشکل دلایل مختلفی دارد و شناسایی علت اصلی آن نقش مهمی در انتخاب روش درمان مناسب دارد:

آسم

آسم یکی از شایع‌ ترین علل سرفه مزمن است و در برخی افراد، سرفه تنها علامت بیماری بوده و بدون خس‌خس سینه یا تنگی نفس بروز می‌کند، التهاب و حساسیت بیش از حد راه‌های هوایی باعث تحریک گیرنده‌ های سرفه می‌شود و این سرفه در شب، هنگام ورزش یا در تماس با عوامل حساسیت‌زا تشدید می‌شود، تشخیص آسم با معاینه پزشکی و تست‌ های عملکرد ریه انجام می‌شود.

رفلاکس معده

بازگشت اسید معده به مری باعث تحریک گلو و مجاری تنفسی شده و سرفه مزمن ایجاد می‌کند و بسیاری از بیماران علاوه بر سرفه، علائمی مانند سوزش سر دل، احساس ترش کردن یا مزه تلخ در دهان دارند، اما گاهی سرفه تنها نشانه بیماری است و این مشکل پس از غذا خوردن یا هنگام دراز کشیدن تشدید می‌شود و با درمان رفلاکس، سرفه نیز بهبود می‌یابد.

ترشحات پشت حلق

در این حالت، مخاط اضافی از بینی یا سینوس‌ ها به سمت پشت گلو سرازیر می‌شود و باعث تحریک مداوم گلو و ایجاد سرفه می‌گردد، آلرژی، سینوزیت و سرماخوردگی‌ های طولانی‌ مدت از عوامل مهم بروز این مشکل هستند و افراد مبتلا احساس نیاز مکرر به صاف کردن گلو، گرفتگی بینی یا احساس وجود مخاط در پشت حلق را تجربه می‌کنند.

مصرف داروهای مهارکننده ACE

برخی داروها، به‌ ویژه داروهای مهارکننده آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACEI) که برای درمان فشار خون تجویز می‌شوند، باعث سرفه خشک و مداوم می‌شوند و این سرفه چند هفته پس از شروع مصرف دارو ظاهر می‌شود و با قطع یا تغییر دارو تحت نظر پزشک از بین می‌رود و تشخیص این علت با بررسی سابقه دارویی بیمار امکان‌ پذیر است.

عفونت‌های مزمن تنفسی

گاهی سرفه پس از بهبود یک عفونت ویروسی یا باکتریایی برای هفته‌ ها ادامه پیدا می‌کند و این وضعیت به دلیل باقی ماندن التهاب و حساسیت در مجاری تنفسی رخ می‌دهد، سرفه پس از عفونت به تدریج کاهش می‌یابد، اما در برخی موارد نیاز به بررسی‌ های بیشتر برای رد سایر بیماری‌ های زمینه‌ای وجود دارد.

برونشیت مزمن

برونشیت مزمن نوعی التهاب طولانی‌ مدت مجاری هوایی است که اغلب در افراد سیگاری دیده می‌شود، این بیماری با سرفه مداوم و تولید خلط همراه است و ماه‌ها یا سال‌ها ادامه پیدا می‌کند، التهاب مداوم راه‌های تنفسی موجب افزایش ترشح مخاط و تحریک گیرنده‌ های سرفه می‌شود و ترک سیگار یکی از مهم‌ترین اقدامات برای کنترل این بیماری است.

مشکلات قلبی

برخی بیماری‌ های قلبی، به ویژه نارسایی قلبی، باعث سرفه مزمن می‌شوند و زمانی که قلب قادر به پمپاژ مؤثر خون نباشد، مایع در ریه‌ ها تجمع پیدا می‌کند و این موضوع منجر به تحریک راه‌ های هوایی و بروز سرفه می‌شود، سرفه ناشی از مشکلات قلبی هنگام دراز کشیدن یا فعالیت بدنی تشدید می‌شود و با تنگی نفس، خستگی، ورم پاها و احساس فشار در قفسه سینه همراه است و تشخیص و درمان به‌ موقع بیماری قلبی در کاهش یا رفع سرفه نقش مهمی دارد.

آلودگی هوا و عوامل محیطی

ذرات معلق، دود خودروها، آلودگی‌ های صنعتی، دود سیگار، گرد و غبار، بخارات شیمیایی، عطرهای تند و مواد حساسیت‌ زا باعث التهاب و تحریک مداوم مجاری تنفسی می‌شوند، این تحریک مکرر، حساسیت راه‌های هوایی را افزایش داده و سرفه‌ های طولانی‌ مدت ایجاد می‌کند و افرادی که در محیط‌ های آلوده زندگی یا کار می‌کنند، بیشتر در معرض این مشکل قرار دارن و کاهش تماس با این عوامل و استفاده از تجهیزات محافظتی به کنترل و کاهش سرفه کمک می‌کند.

سرطان ریه

اگرچه سرطان ریه علت شایع سرفه مزمن نیست، اما به‌ ویژه در افراد سیگاری باید مورد توجه قرار گیرد، سرفه‌ای که به مرور بدتر می‌شود، همراه با خلط خونی، کاهش وزن بی‌دلیل یا درد قفسه سینه باشد، نیازمند بررسی فوری پزشکی است و تشخیص زودهنگام این بیماری نقش مهمی در موفقیت درمان دارد.

برای کسب اطلاعات بیشتر و دریافت نوبت از دکتر نسرین مرتضوی فر با شماره ی ۰۹۱۹۵۷۷۴۶۵۶ تماس بگیرید.

علائم سرفه های مزمن

علائم سرفه‌ های مزمن بسته به علت زمینه‌ای متفاوت هستند، اما برخی از نشانه‌ های شایع عبارت‌اند از:

• سرفه مداوم بیش از ۸ هفته

• سرفه‌ های خشک یا همراه با خلط

• سرفه‌ های شدید در شب یا صبح

• احساس خارش یا تحریک در گلو

• خس‌ خس سینه یا تنگی نفس

• درد در ناحیه قفسه سینه

• احساس گیر کردن چیزی در گلو

• صدای گرفته یا تغییر صدا

انواع سرفه های مزمن

سرفه مزمن بر اساس علت و ویژگی‌ های آن به چند نوع مختلف تقسیم می‌شود، در ادامه به رایج‌ ترین انواع آن اشاره می‌کنیم:

سرفه خشک

سرفه خشک بدون تولید خلط یا ترشحات رخ می‌دهد و اغلب با احساس خارش یا تحریک در گلو همراه است، این نوع سرفه ناشی از آسم، رفلاکس معده، آلرژی، مصرف برخی داروهای فشار خون یا قرار گرفتن در معرض آلاینده‌ها است، سرفه خشک شب‌ ها شدت بیشتری پیدا می‌کند و در صورت تداوم باعث خستگی، اختلال خواب و درد عضلات قفسه سینه می‌شود.

سرفه خلط‌دار

در این نوع سرفه، مخاط یا خلط از مجاری تنفسی خارج می‌شود، سرفه خلط‌ دار در بیماری‌ هایی مانند برونشیت مزمن، بیماری انسدادی مزمن ریه، عفونت‌ های ریوی و برخی بیماری‌ های مزمن ریه دیده می‌شود، رنگ و غلظت خلط اطلاعات ارزشمندی درباره علت بیماری ارائه می‌دهد و تداوم این نوع سرفه نیازمند بررسی پزشکی برای شناسایی منبع التهاب یا عفونت است.

روش های تشخیص سرفه مزمن

تشخیص نیازمند بررسی دقیق سابقه پزشکی، معاینه فیزیکی و در صورت نیاز انجام آزمایش‌ های تکمیلی است، در ادامه روش‌ های رایج تشخیص سرفه مزمن را توضیح می‌دهیم:

روش های درمان سرفه مزمن

درمان بستگی به علت زمینه‌ای آن دارد، در واقع برای درمان مؤثر، ابتدا باید مشخص شود که منشا سرفه چیست، در ادامه رایج‌ ترین روش‌ های درمان سرفه مزمن بر اساس علت آن توضیح داده شده‌اند:

درمان دارویی

پزشک به طور معمول بر اساس علت بروز سرفه ها داروهایی را جهت درمان تجویز خواهد کرد که عبارتند از:

• برای درمان ریفلاکس معده داروهایی مانند مهارکننده‌های پمپ پروتون مثل امپرازول یا آنتی‌اسیدها برای کاهش اسید معده تجویز می‌شود.

• برای درمان آسم، متخصص آسم در آمل استفاده از اسپری‌ های استنشاقی حاوی کورتیکواستروئید یا داروهای گشادکننده برونش تجویز می‌شود.

• بهترین متخصص آلرژی در آمل برای درمان آلرژی یا رینیت پس‌ از بینی آنتی‌ هیستامین‌ها، اسپری بینی کورتونی یا شست‌ و شوی بینی با سرم نمکی را تجویز خواهد کرد.

• برای درمان عفونت‌ ها داروهایی مانند آنتی‌بیوتیک برای عفونت‌ های باکتریایی یا ضدویروس در موارد خاص تجویز خواهد شد.

تغییر سبک زندگی

متخصصان، دوری از برخی از موارد و رعایت یک سری نکات را برای درمان این بیماری توصیه می‌کنند که عبارتند از:

• اجتناب از قرارگیری در معرض آلاینده‌ها، دود سیگار یا مواد محرک.

• ترک سیگار در صورت استعمال.

• بالا آوردن سر در هنگام خواب برای کاهش ریفلاکس شبانه.

• مصرف غذای سبک و خودداری از خوردن غذاهای محرک قبل از خواب.

• مرطوب نگه داشتن محیط زندگی با استفاده از بخور سرد.

• نوشیدن مایعات گرم برای تسکین گلو.

• استفاده محدود از شربت‌ های ضد سرفه با تجویز پزشک.

نکته: در صورت وجود بیماری‌ هایی مانند برونشکتازی، COPD، سرطان ریه یا بیماری‌ های قلبی، درمان تخصصی لازم است که شامل دارو، اکسیژن‌تراپی یا جراحی است.

در چه صورت باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر سرفه مزمن بیش از ۸ هفته طول بکشد، باید حتما توسط پزشک بررسی شود، اما در موارد زیر، مراجعه سریع‌تر ضروری است:

• سرفه همراه با خون یا خلط خونی

• کاهش وزن بی‌دلیل یا بی‌اشتهایی

• تب مداوم یا شب‌عرق

• تنگی نفس، خس‌خس سینه یا درد قفسه سینه

• سابقه سیگار کشیدن طولانی یا سرطان

• اگر سرفه خواب شما را مختل می‌کند.

• در صورت عدم پاسخ به درمان‌های اولیه

سوالات متداول

در نهایت…

سرفه مزمن فقط یک علامت ساده نیست و نشانه‌ای از مشکلات مختلف تنفسی، گوارشی، قلبی یا عوامل محیطی است و از آنجا که تداوم سرفه بیش از چند هفته بر سلامت فرد تأثیر می‌گذارد، شناسایی علت اصلی آن اهمیت زیادی دارد و مراجعه به پزشک، انجام بررسی‌ های لازم و شروع درمان مناسب به کنترل سرفه و پیشگیری از عوارض کمک می‌کند.